HISTORIA
Zwierzyniec to miasto położone w dolinie Wieprza otoczone zalesionymi wzgórzami o
niepowtarzalnym pięknie. Początki jego sięgają XVI w. kiedy to w 1593 r. Jan Zamoyski, hetman
i kanclerz wielki koronny, nabył dochodowe włości szczebrzeszyńskie (prawie 40 wsi) i włączył
je do Ordynacji Zamoyskich. Na terenach tych wybudowano dwór modrzewiowy, a w pobliskich lasach
utworzono otoczony 30 km parkanem zwierzyniec, w którym trzymano dzikie zwierzęta np. łosie,
jelenie, dziki, sarny żubry i wiele innych.
Dało to początek i nazwę miejscowości. W XVII wieku
Zamoyscy przyjmowali tu wielu gości. Na łowy w pobliskich lasach
przyjeżdżali: królowie Jan Kazimierz, Władysław IV, Michał Korybut Wiśniowiecki a także wielu
innych znakomitych gości
Modrzewiowy dwór był rozbudowywany i przebudowywany stając się pałacem, w którym w latach
1658-1661 i 1663-1665 mieszkała Maria Kazimiera de la Grange, margrabianka d'Arquein.
W XIX w do Zwierzyńca przeniesiono Zarząd Ordynacji Zamoyskiej co skutkowało znacznym
przyspieszeniem rozwoju miejscowości. Zamoyscy wybudowali liczne budynki mieszkalne, powstały
zakłady przemysłowe jak np. młyn, drukarnia, browar, gorzelnia, fabryka maszyn rolniczych i
browarniczych, fabryka wyrobów drzewnych.
W czasie II Wojny światowej w Zwierzyńcu został utworzony obóz przejściowy dla jeńców
francuskich, a następnie dla mieszkańców z wysiedlanych i pacyfikowanych wsi. Jeszcze w 1944 r.
rozwiązano Ordynację a budynki należące do rodu Zamoyskich zaadaptowano jako siedziby instytucji
państwowych.
Zwierzyniec jest pięknie położoną, podziwianą przez wielu (Maria Kuncewiczowa, Bolesław Leśmian,
Jarosław Iwaszkiewicz) miejscowością.
Liczne, wspaniale zachowane lasy jodłowo-bukowe i bory sosnowe stanowiły podstawę dla
założenia w 1974 r. Roztoczańskiego Parku Narodowego (pow. ok. 8500 ha). Oprócz przepięknych
lasów, które stanowią ok. 90% RPN, dumą parku jest zapoczątkowana w 1982 r., słynna hodowla
Koników Polskich - symbolu Parku. Na teranie Parku znajdują się liczne ścisłe rezerwaty
przyrody np: Bukowa Góra, Nart, Czeskies, Międzyrzeki, Jarugi. W parku można spotkać wiele
bardzo rzadkich okazów roślin (np: czosnek siatkowaty, lepiężnik biały, rosiczka owadożerna
okrągłolistna, zanokcica skalna, obuwik pospolity, pokrzyk wilcza jagoda) i zwierząt
(ropucha zielona, padalec turkusowy, żmija, żółw błotny, dzięcioł białogrzbiety, orlik
krzykliwy, bocian czarny, kobuz). Występują tu liczne drzewa będące pomnikami przyrody
np. 50 m. jodły
ZABYTKI I ATRAKCJE TURYSTYCZNE ZWIERZYŃCA
- Kościół filialny pw. św. Jana Nepomucena (zwany "na wodzie" lub "na wyspie"),
murowany barokowy kościół, położony na wyspie stawu kościelnego w samym centrum zwierzyńca
(sam staw ponoć został uformowany przez jeńców tatarskich i tureckich). Wybudowany w latach
1741-1747 z fundacji Tomasza Antoniego Zamoyskiego jako wotum za przywrócenie zdrowia i
urodziny oczekiwanego syna - Klemensa. Budowniczym był prawdopodobnie Jan Columbani. Wnętrze
udekorowane jest iluzjonistyczną polichromią wykonaną przez Łukasza Smuglewicza.
- Budynki zarządu Ordynacji Zamoyskiej, klasycystyczne, wzniesione w 1 poł. XIX w.
Pierwotnie składały się z drewnianego pałacu, czterech murowanych i dwóch drewnianych oficyn.
Do naszych czasów dotrwały tylko murowane oficyny, z których jedna została nadbudowana w 2 poł.
XIX w. Jest to tzw. "pałac administracji" będący obecnie siedzibą Zespołu Szkół Drzewnych i
Ochrony środowiska im. Jana Zamoyskiego.
- Rezydencja plenipotenta Ordynacji Zamojskiej z 1890 r. Jest to piękna modrzewiowa,
piętrowa willa, zbudowana w stylu uzdrowiskowym. Obecnie mieści się w niej siedziba dyrekcji
Roztoczańskiego Parku Narodowego.
- Browar, murowany, zbudowany 1804 r, przebudowany w 1806 r. i remontowany po pożarze w 1810 r.,
pózniej w 1878 r. Jego część stanowi jedna z oficyn dawnego pałacu. Browar jest nadal czynny
- Kamień, w formie prostopadłościanu, przeniesiony z Hamerni, znajdujący się na skraju parku
od strony stawu i ul. Browarnej. Jest to pamiątka plagi szarańczy z 1711 r.
- Monument kamienny na wyspie stawu Kościelnego.
- Oberża z początku XIX w., murowana.
- Ośrodek Edukacyjno Muzealny RPN
- Hodowla Koników Polskich
- Liczne ścieżki dydaktyczne
- Pięknie położony na terenie RPN Staw Echo
- Zalew w Rudce
- Rzeka Wieprz
SZLAKI TURYSTYCZNE:
- Szlak "centralny": (Bełżec) Malewszczyna - Roztoczanski Park Narodowy - Zwierzyniec -
Lipowiec (dalej do Szastarki), niebieski.
- Szlak "im. A Wachniewskiej" prowadzący dookoła Roztoczanskiego Parku Narodowego, zielony.
- Szlak "krawędziowy": Zwieryzniec - Górecko Kościelne (dalej do Suśca), czerwony.
- Szlak "roztoczański" Zwierzyniec - Hedwiżyn (dalej do Biłgoraja), żółty.
- Scieżki dydaktyczne w Roztoczanskim Parku Narodowym: na Bukową Górę, na Piaseczną Górę,
na wzgóze Polak, wydmą do stawów "Echo", do Wojdy.
KOMUNIKACJA
Stacja PKP Zwierzyniec znajduje się przy linii Rejowiec - Bełżec,
połączenia z Wrocławiem, Warszawą, Lublinem i Zamościem. Kilka razy w roku dodatkowe połączenie
z Częstochową.
Przystanek PKS w Zwierzyńcu - wiele połączeń m.in. z Zamościem, Biłgorajem, Szczebrzeszynem,
Lublinem.
OKOLICE
Zwierzyniec dzięki swemu centralnemu położeniu jest doskonałą bazę wypadową do poznania dalszych części Roztocza.
- Susiec
- Rezerwat "Nad Tanwią"
- Rezerwat "Czartowe pole"
- Zalew "Majdan Sopocki"
- Krasnobród
- Kościół - Klasztor"
- Kapliczka "Na Wodzie"
- Kapliczka "św. Rocha"
- Górecko Kościelne
- Lasy Janowskie
- Wieś Guciów, 8. 5 km na wsch. gdzie zobaczyć można prywatny skansen "Zagroda Guciów",
państwa Anny i Stanisława Jachymków (w nim także ekspozycja geologiczna, czynny codziennie w
godz. 9.00-16.00). Gospodarze proponują zwiedzanie ścieżki archeologiczno-poznawczej do
grodziska (datowanego na IX-XI w.)
- Zabytki Narola
- Roztoczański Parku Narodowy ze ścieżkami spacerowymi i rowerowymi
- Stare, zapomniane cmentarze